Deniz tutkunları için kıyılarda güvenli bir nokta bulmak her geçen gün zorlaşırken, kontrolsüz demirlemelerin yarattığı doğa tahribatı da endişe verici boyutlara ulaştı. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı bünyesindeki Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA), bu karmaşaya son vermek ve mavi suları korumak adına Fethiye-Göcek bölgesinde ‘DERİA Mapa-Şamandıra Yönetim Sistemi’ni hayata geçirdi.
DERİA Sistemi Nedir ve Neyi Hedefliyor?
TÜÇA tarafından işletilecek olan bu yeni proje, deniz ekosistemini korumaya odaklanan ve kâr amacı gütmeyen bir model olarak tasarlandı. Türkiye Çevre Ajansı Başkanı Nurullah Öztürk, projeden elde edilecek tüm gelirin yine denizlerin ve çevrenin muhafazası için harcanacağını vurguladı. Öztürk, projenin vizyonunu şu sözlerle açıkladı: “Mapa-Şamandıra sistemiyle deniz tabanındaki fiziksel tahribata ‘dur’ diyoruz. Geliştirdiğimiz DERİA platformu ile doğa koruma faaliyetlerini dijitalleştiriyor; şeffaf, izlenebilir ve sürdürülebilir bir yönetim modeli sunuyoruz. Bizim önceliğimiz denizlerimizin temizliği ve ekolojik dengenin sürekliliği”.
Uygulama Nerede ve Nasıl Gerçekleştirilecek?
Pilot uygulama alanı olarak seçilen Göcek ve Dalaman koylarında kurulan modern altyapı, deniz zeminine verilen zararı minimize etmeyi amaçlıyor. Uygulamanın detayları ise şöyle şekilleniyor:
- Toplam 17 farklı koyda 926 deniz mapası ve 906 tonoz yerleştirilerek 886 tekneye hizmet verecek devasa bir koruma ağı oluşturuldu.
- Tekneler bir koyda en fazla 3 gün, Göcek genelinde ise arka arkaya en fazla 11 gün konaklayabilecek; böylece sezon boyu sabit kalan teknelerin önüne geçilecek.
- Konaklama işlemleri otel mantığıyla yürütülecek; girişler saat 14:00’te, çıkışlar ise 12:00’de yapılacak.
- Koya gelen denizcileri 7/24 hizmet veren uzman palamar ekipleri karşılayacak ve güvenli bağlama süreci yönetilecek.
Sistemin Maliyeti ve Kullanım Şartları Neler?
Yaklaşık 500 milyon TL yatırım maliyetiyle tamamlanan projenin işletmesini TÜÇA’ya bağlı ÇEYAŞ üstlenecek. Deneyimli bir marina müdürünün yönetimindeki sistemde 80 personel görev yapacak. Kullanıcılar için öne çıkan diğer detaylar şunlardır:
- Göcek bölgesinde 15 metrelik bir teknenin günlük bağlama ücreti ortalama 1250 TL olarak açıklandı.
- Tekne sahipleri, deria.gov.tr üzerinden uygun noktaları harita üzerinden görerek online rezervasyon ve ödeme yapabilecek.
- Rezervasyonlar, suistimalleri önlemek amacıyla konaklamadan en fazla 10 gün önce gerçekleştirilebilecek.
- 40 metre üzerindeki süper yatlar için de özel tonozlar sisteme dahil edildi ve olası kazalara karşı sigorta güvencesi sağlandı.
Deniz Temizliği İçin Hangi Önlemler Alındı?
Bölgedeki deniz trafiğini azaltarak ekosistemi korumayı hedefleyen DERİA sistemi kapsamında, lojistik temizlik hizmetleri de devreye alınıyor. 4 adet atık alım teknesi sayesinde tekneler yerinden kıpırdamadan atık verebilirken, bölgede ayrıca 2 adet deniz yüzeyi temizleme ve 1 adet deniz dibi tarama teknesi konumlandırıldı.
Gelecekte Bizi Ne Bekliyor?
Fethiye ve Göcek’te başlayan bu modelin, ilerleyen süreçte Bodrum, Hisarönü ve Gökova başta olmak üzere İzmir’e kadar tüm kıyı şeridinde yaygınlaştırılması hedefleniyor. Ayrıca yerel turizm dinamikleri gözetilerek; Guletler, Kaptansız Kiralık Yelkenliler (Bareboat Charter) ve Günübirlik Ticari Tekneler için özel kontenjanlar ve indirimli tarifeler uygulanacak.
