Perakende ticaret satış hacmi, Mart ayında yıllık bazda yüzde 21,2 oranında bir büyüme kaydederek son iki yılın en yüksek performansına imza attı.
Ekonomik belirsizliklerin ve enflasyonist baskıların sürdüğü bir dönemde gelen bu veri, hanehalkı harcamalarının canlılığını koruduğunu gösteriyor. Toplam ticaret hacminin yıllık bazda yüzde 1,7 oranında sınırlı bir büyüme sergilediği bu süreçte, perakende sektöründeki çift haneli artış, ekonomik büyümenin lokomotifinin iç talep olmaya devam ettiğini tescilledi.
Sektörel Ayrışma: Perakende Zirvede, Otomotiv Düşüşte
Mart ayı verileri incelendiğinde, ticaretin alt dalları arasında belirgin bir ayrışma yaşandığı gözlemleniyor. Toplam ticaret hacmi endeksi, yıllık yüzde 1,7 artış gösterirken; perakende ticaret hacmi yüzde 21,2 ile bu ortalamayı yukarı taşıyan ana unsur oldu. Ancak, ekonominin diğer önemli kollarında aynı iyimser hava hakim değil.
Toptan Ticaret ve Otomotiv Grubu Daraldı
Genel ticaret endeksindeki zayıf büyümenin arkasında, stratejik sektörlerdeki gerileme yatıyor. Özellikle yüksek faiz oranları ve kredi erişimindeki kısıtlamaların etkisiyle şu değişimler yaşandı:
- Motorlu Kara Taşıtları ve Motosikletler: Satış hacmi yıllık bazda yüzde 4,9 azaldı.
- Toptan Ticaret: Sektörel bazda yıllık yüzde 0,4 oranında bir düşüş kaydedildi.
- Gıda Dışı Satışlar: Perakende grubunun içinde yer alan gıda dışı satışlar (yakıt hariç), yıllık yüzde 29,8 artışla liderliği üstlendi.
Aylık Bazda Hareketlilik Sürüyor
Sadece yıllık değil, aylık bazdaki veriler de piyasadaki hareketliliğin sürdüğünü doğruluyor. Sabit fiyatlarla perakende satış hacmi, Mart ayında bir önceki aya göre yüzde 2,6 artış gösterdi. Bu veri, tüketicilerin fiyat artışları beklentisiyle veya dönemsel ihtiyaçlar doğrultusunda alışverişlerini öne çekmeye devam ettiğini düşündürüyor.
Aynı dönemde toptan ticaret hacmi aylık bazda yüzde 0,3 artarken, motorlu kara taşıtları grubunda yüzde 3,5’lik bir düşüş yaşandı. Bu durum, bireysel tüketicinin günlük harcamalarda aktif olduğunu ancak yüksek maliyetli varlık alımlarında (otomobil gibi) frene bastığını gösteriyor.
Harcama Gruplarına Göre Perakende Performansı
TÜİK verilerine göre perakende satışların detayları, hangi kalemlerin büyümeyi sırtladığını ortaya koyuyor:
Gıda, İçecek ve Tütün Grubu
Hayati ihtiyaçların başında gelen bu grup, yıllık bazda yüzde 14,9 oranında büyüme gösterdi. Gıda enflasyonuna rağmen tüketim miktarının artması, temel ihtiyaç kalemlerindeki talebin esnekliğinin düşük olduğunu teyit ediyor.
Akaryakıt Satışlarında Artış
Post-pandemi dönemi hareketliliği ve lojistik ihtiyaçların sürmesiyle, akaryakıt satış hacmi yıllık bazda yüzde 7,3 artış kaydetti. Bu artış, ticari faaliyetlerin ve bireysel mobilitenin savaş ve fiyat krizine rağmen canlı kaldığının bir başka göstergesi.
Sonuç
Mart ayı verileri, Türkiye ekonomisinin iç talep kanadında hala güçlü bir motora sahip olduğunu gösteriyor. Jeopolitik risklerin yarattığı belirsizlik ortamına rağmen, perakende ticaretin son iki yılın rekorunu kırması, tüketicilerin harcama eğilimini koruduğuna işaret etmektedir. Ancak, otomotiv ve toptan ticaretteki daralma, sıkı para politikasının ve kredi maliyetlerinin üretim ve büyük ölçekli ticaret üzerindeki baskısının arttığını da açıkça ortaya koyuyor.
Özetle; Türkiye ekonomisi Mart ayında, perakende tarafında bir tüketim canlılığı, otomotiv tarafında ise bir soğuma sinyali vermiştir. Önümüzdeki aylarda faiz politikalarının ve bölgesel gelişmelerin bu dengeleri nasıl değiştireceği yakından takip edilecektir.
