Yapay zeka rekabetinin yeni odak noktası haline gelen ileri robotik teknolojisinde Çin, insansı robotları pratik ve ticari alanlarda istihdam etmek için kapsamlı adımlar atıyor.
Yatırımcı İlgisi ve Borsadaki Büyük Yükseliş
Pekin’deki Dünya Robot Konferansı yüzlerce firmayı bir araya getirirken, ülkenin önde gelen üreticilerinden Unitree borsaya adım attı. İlk günde firmanın hisseleri yüzde 600’ün üzerinde değer kazandı. Ancak uzmanlar, gelişmiş modellerin ticari kullanım alanlarının halen sınırlı kalması sebebiyle bu coşkuyu geleceğe yönelik bir yatırım olarak değerlendiriyor.
Robot Okulunda “Stajyerlik” Dönemi
AFP ajansının Hangzhou Robot Okulu’nda incelediği ve Unitree’ye ait özelleştirilmiş bir model olan Wuji, kadın sesiyle kendisini stajyer olarak tanımladı. Robot, “Halen eğitim dönemindeyim, bu yüzden biraz heyecanlıyım” diyerek okul bünyesindeki eğitimleri ve sertifikasyon süreçlerini aktardı. Dövüş gösterileriyle bilinen Unitree, halka arz izahnamesinde büyük ölçekli ticari yayılımın belirsiz olduğunu ve ilerlemenin beklentilerin gerisinde kalma riski taşıdığını duyurdu.
Makinelerin gerçek hayattaki öngörülemeyen durumlara bağımsız şekilde tepki vermesi için önlerinde uzun bir süreç bulunuyor. Okul mühendisi Zhu Tianle, robotların beynini eğitmenin zorluğuna dikkat çekerek, “Belirli bir düzeyde teknik uzmanlık edinmiş olsak da robotların dünyayı anlamasını sağlamak küresel bir sınama olmaya devam ediyor” dedi.
Omdia analiz kuruluşu uzmanı Lian Jye Su ise “fiziksel yapay zeka” kavramına temkinli yaklaştığını belirterek şu değerlendirmede bulundu: “Yaşlı akrabalarım zaten ChatGPT ile konuşabiliyor, öyleyse bir robot yakında onlara bakabilir” diye düşünebilirsiniz. Gerçek şu ki bu gelecekten son derece uzağız.
Devlet Desteği ve Sertifikalı Robotlar
Pekin yönetimi, son iki beş yıllık kalkınma planında sektörü büyüterek bu geleceği yakınlaştırmaya çalışıyor. Morningstar analisti Kangyuxiao Li, yeni aşamada robotların yürüyebildiğini göstermek yerine ekonomik açıdan faydalı görevleri yapabildiğini kanıtlamaya odaklanıldığını aktardı.
Zhejiang Üniversitesi desteğiyle çalışan Hangzhou Robot Okulu, firmaların uzman açığını kapatmayı amaçlıyor. Okul müdür yardımcısı Zhao Han, şirketlerin eğitime gönderdiği robotların gelecekteki görevlerine göre özel sınavlardan geçirildiğini ve süreç sonunda “tıpkı bir insanın mezuniyet diploması gibi” sertifikalar aldıklarını belirtti.
Çin genelinde robotlar günlük yaşamda, trafik kontrolünde ve fabrika hatlarında test ediliyor. Bu robotların eğitimi için on binlerce saatlik veri kaydı gerekiyor. Merkezdeki robotların, operatörlerin kıyafet katlama ve nesne taşıma gibi hareketlerini eş zamanlı taklit ettiği gözlemleniyor.
Çin’in robotik sektöründeki temel avantajları ve hedefleri şunlardır:
- Üretim ölçeği ve entegre tedarik zinciri üstünlüğü
- Devletin kalkınma planlarıyla sağladığı güçlü teşvikler
- Gerçek dünya verileriyle robotların pratik işlerde eğitilmesi
- Maliyet rekabetçiliği ve küresel pazar hakimiyeti
Küresel Rekabet ve ABD Yasağı
Pekin’in stratejik yatırımları uluslararası alanda da yankı buluyor. ABD yönetimi, temmuz ayında güvenlik gerekçesiyle Çin menşeli insansı ve dört ayaklı robotların ithalatına yasak getirdi. Counterpoint Research uzmanı Ethan Qi, Çin’in üretim ölçeği ve tedarik zincirinde, ABD’nin ise yazılım ve ileri düzey araştırmalarda güçlü olduğunu belirtti.
UBTECH ve Agibot gibi Çinli devler konuyla ilgili yorum yapmazken, analistler ambargonun etkisini kısıtlı görüyor. Tech Buzz China kurucusu Rui Ma, şirketlerin ABD pazarından ziyade teknik atılımlara ve ticari büyümeye odaklandığını kaydetti. Counterpoint verilerine göre Çin küresel insansı robot pazarının yüzde 90’ından fazlasını elinde bulunduruyor.
Omdia analisti Su ise en büyük riskin varoluşsal olduğunu belirterek, “Bu şirketlere biçilen yüksek değerlemeler, robotların bir gün insan benzeri genel amaçlı makinelere dönüşeceği beklentisine dayanıyor. Bunu başaramamak çok büyük bir darbe olur” uyarısında bulundu.
| Kriter | Çin | ABD |
|---|---|---|
| Pazar Payı | Küresel pazarın yüzde 90’ından fazlası | Çok düşük pay |
| Güçlü Yönler | Üretim ölçeği, tedarik zinciri entegrasyonu ve maliyet avantajı | Yazılım ve ileri düzey araştırmalar |
| Stratejik Odak | Teknik kırılımlar ve ticari ölçeklenebilirlik | Güvenlik kaygıları ve ithalat yasakları |
