- Gemi Adı ve Sahibi: İngiliz Kralı VIII. Henry’nin en sevdiği savaş gemilerinden Mary Rose.
- Batış Tarihi ve Yeri: 1545 yılında Portsmouth açıklarındaki Solent sularında, Fransız donanmasıyla savaşırken battı.
- Yeniden Bulunuşu: 1971’de tespit edilip, 11 Ekim 1982’de (437 yıl sonra) dev bir operasyonla karaya çıkarıldı.
- Guinness Rekoru: Enkazdan çıkarılan 8 bin 300’ü aşkın askeri mühimmatla “en zengin Orta Çağ silah koleksiyonu” rekorunu elinde tutuyor.
- Ziyaret Noktası: Bugün Portsmouth Historic Dockyard bünyesindeki özel müzede sergileniyor.
İngiltere tarihinin en tartışmalı hükümdarlarından Kral VIII. Henry‘nin denizlerdeki askeri gücünü simgeleyen efsanevi savaş gemisi Mary Rose, Solent sularının derinliklerinde geçen 437 yılın ardından bugün Tudor döneminin karanlıkta kalmış sırlarına ışık tutuyor. 1545 yılında trajik bir şekilde sulara gömülen bu dev kalyondan çıkarılan paha biçilemez binlerce tarihi eser ve askeri teçhizat, denizcilik tarihinin en büyük arkeolojik keşiflerinden birine kapı aralıyor.
Mary Rose Savaş Gemisi Neden ve Nasıl Battı?
Kral VIII. Henry, 1510 yılında Peter Pomegranate isimli bir diğer meşhur gemiyle birlikte Mary Rose’un siparişini vermişti. Aktif görevde kaldığı 34 yıl boyunca İngiliz Kraliyet Donanması’nın gerçekleştirdiği pek çok askeri operasyonda sancak gemisi olarak başrolü oynayan bu kalyon, son yolculuğuna 1542-1546 yılları arasındaki İtalya Savaşı sırasında çıktı.
İngiliz ordusunun Fransa seferine misilleme yapmak isteyen Fransız kuvvetleri, Temmuz 1545’te Portsmouth kıyılarına yaklaşık 30 bin asker taşıyan 200’den fazla gemiyle büyük bir taarruz başlattı. İngiliz savunmasında ise sadece 80 civarında gemi bulunuyordu. Solent Boğazı’nda gerçekleşen bu amansız çatışmada Mary Rose da en ön saftaydı. Gemi, bir taraftaki toplarını ateşledikten sonra diğer cephedeki silahlarını yöneltmek amacıyla ani bir manevra yaptı. Bu esnada rüzgarın da etkisiyle tehlikeli biçimde yan yatan geminin açık kalan top mazgallarından içeriye hızla su doldu. Yaklaşık 600 ton ağırlığındaki devasa harp gemisi, saniyeler içinde sulara gömüldü. Gemideki 500 kişilik mürettebattan yalnızca 40 kadar insan kurtulabilirken, Kral VIII. Henry’nin bu trajik kazayı kıyı şeridinden çaresizce seyrettiği tarihi belgelere yansıdı.
Mary Rose Enkazından Hangi Tarihi Eserler Çıkarıldı?
Savaşın hemen ardından İngilizler Portsmouth savunmasını başarıyla tamamlasa da gemiyi kurtarma girişimleri sonuçsuz kaldı. Venedikli uzmanların kalın halatlarla yürüttüğü kurtarma çalışmaları sırasında sadece direklerin bir kısmı kırılarak yüzeye ulaştırılabildi. Yüzyıllarca sessizliğe gömülen enkaz, ancak 1836 yılında bir balıkçının ağlarının takılmasıyla yeniden fark edildi. Dönemin dalgıçları bronz bir top ile bazı ahşap parçaları çıkardıktan sonra araştırmalara son verdi.
Asıl büyük keşif ve modern kurtarma çalışmaları ise 1965 yılında Alexander McKee liderliğinde başladı. Gelişmiş sonar teknolojileri ve Kraliyet Donanması arşivlerindeki 1841 tarihli haritalar sayesinde, dalgıçlar 1971 yılında 30 metre uzunluğundaki gövdeye ulaşarak batığın kimliğini tescilledi. 1979 yılından itibaren yürütülen ve yaklaşık 28 bin dalışın gerçekleştirildiği devasa su altı kazısı, tarihe geçecek nitelikteydi. Çamurların arasından çıkarılan 179 denizciye ait iskelet kalıntılarının yanı sıra kılıçlar, hançerler, zırhlar, 172 adet meşhur Tudor uzun yayı ve 4 bin civarında ok dahil olmak üzere binlerce askeri ekipman gün yüzüne çıkarıldı.
Guinness Rekorlar Kitabı’na Giren Tarihi Hazinede Neler Var?
Arkeologlar tarafından yürütülen hummalı çalışmalarda enkazdan yaklaşık 19 bin parça tarihi eser kurtarıldı. Bu buluntuların 8 bin 300’den fazlasının askeri mühimmat ve silahlardan oluşması, Mary Rose’a “en zengin Orta Çağ silah koleksiyonuna sahip batık” unvanıyla bir Guinness Dünya Rekoru kazandırdı. Çıkarılan her bir nesne, Tudor devri denizcilerinin günlük beslenme alışkanlıklarından sosyal yaşamlarına, tıp uygulamalarından savaş taktiklerine kadar birçok bilinmeyene ışık tutuyor.
Mary Rose Müzesi Nerede ve Nasıl Ziyaret Edilir?
Mühendislerin, enkazın hassas ahşap gövdesini deniz tabanındaki çamur vakumundan kurtarmak için tasarladığı özel hidrolik kaldırma mekanizması başarıyla sonuç verdi. Çelik bir platforma yerleştirilen kalyon gövdesi, 11 Ekim 1982’de, yani kazadan tam 437 yıl sonra yeniden gökyüzüyle buluştu.
Zorlu konservasyon ve koruma süreçlerinin tamamlanmasının ardından Mary Rose, bugün ilk inşa edildiği yer olan Portsmouth Historic Dockyard bünyesinde kurulan modern müzede sergileniyor. Ziyaretçiler, bu eşsiz müzede hem geminin devasa gövdesini yakından inceleme şansı buluyor hem de asırlar öncesinden günümüze sapasağlam ulaşan rekorlu silah koleksiyonunu yerinde görebiliyor.
Tudor Döneminin Sessiz Tanığı Geleceğe Işık Tutuyor
Mary Rose’un sular altından çıkarılması, yalnızca bir gemi enkazının kurtarılması değil, aynı zamanda Tudor dönemi İngiltere’sinin askeri, sosyal ve kültürel yaşamının adeta bir zaman kapsülü gibi günümüze taşınması anlamına geliyor. Deniz savaşlarının seyrini değiştiren bu dev kalyon, modern arkeoloji dünyasının en değerli hazinelerinden biri olarak kabul ediliyor.
Arkeolojik çalışmaların derinliği ve çıkarılan eserlerin benzersizliği, Mary Rose’u sadece tarih meraklıları için değil, askeri tarih uzmanları için de eşsiz bir laboratuvar haline getiriyor. Portsmouth’ta sergilenen bu devasa miras, denizciliğin altın çağını ve o dönemin insan hikayelerini geleceğe aktarmaya devam edecek.
Kaynak: Kayiprihtim.com
